Make your own free website on Tripod.com
KAJI LAIKA KA LADAT MATSUN
HOME
MUNGGA NSHAT
MATSING HPA
MASAT NHTOI NI
MU MADA AI LAM
MUNGGA HPAJI
MAGUP SUMHPA
 

KAJI LAIKA KA LADAT MATSUN

(ESSAY WRITING GUIDELINE)

Ka ai Sinli Seng

Jinghpaw laika gaw Inglik laika daram a-ga n hkum ai majaw ndai kaw tsun htai mayu ai lam hpe Inglik lachyum shawng shapraw nna Inglik-Jinghpaw hku gumpyawn nna gale tawn ai re. 

A. Kind of Essay (Kaji Laika Hpan): :Essay laika ngu ai hpe Jinghpaw hku tsun yang jahtuk nna ka ai hpe tsun mayu ai re. Ndai hku ka ai hpe Inglik hku gaw expository essay ngu ma ai. Lachyum gaw shadan shaleng nna ka ai hpe tsun mayu ai re. Essay ka ai amyu baw kaga law law nga ai. Ga shadawn: Imaginative (creative) essay -(Sawn Shapraw Kaji Laika), Essay of critique - (Daw dan Kaji Laika) ni gaw lak lai ai masa hku ka ai ni rai nga ai. Bai specific subject essay ngu ai ga baw ni gaw hpaji madang amyu myu hte seng nna ka jahtuk ai ni mung nga ai, tim ndai kaw gaw general subject (yawng chye ai hpaji) ga baw hpe sha tsun mayu ai re. 

B. Essay Title (Kaji Laika Ga baw): :Essay ka na matu  title (ga baw) a htai ra ai lam hpe tinang myit hkawn ai hku chye na la ra ai. Chye na la ai lachyum hpe kadun ai hku Introduction (ga hpaw) ka yang mai ai. Dai gaw statement of purpose (yaw shada ai lam hpe tsun shaleng ai lam) hpe chye shangun mayu ai lam rai nga ai. 

C. Structure of Essay (Kaji Laika a Hkrang Masa): :Essay ka yang ga baw a masing hpe numdaw masum hku ka na matu: 1. Introduction (Ga hpaw), 2. Theme of Subject (Ginlam a Matsun), 3. Conclusion (Hpung dim daw). Ndai hku ka yang hti ai ni a matu mung asan sha lachyum hta na loi ai.

(1) Introduction: (Ga hpaw) kaw gaw ga baw (title) hte seng nna tsun ra ai, tsun mayu ai lam ni hpe ndai kaw tsun dan ra ai. Bai gara hku ka na lam hpe mung ga hpaw kaw tsun dan lu nga ai.

(2) Theme of Subject (Body) - (Hkrang Daw) Ga baw hte seng nna ka ra ai lam ni mahkra ndai hkrang kaw ka na rai nga ai. Maden ai hku gram ka na matu gaw development of idea (Myit mannaw Shabawng ai lam) ai hpe ngu mayu ai re. Ndai zawn maden nna shabawng ka lu na matu gaw: 1. Personal experience (Tinang a mahkrum madup) lam hpe ka lu ai. 2. Eye witness account (Myi chyaw mu chye lu ai lam) hpa ka bang mai ai. 3. Example (Kasi Kamang) 4. Illustration (Htai shaleng Lam). 5. Historical context (Labau masa) lam.

(3)Conclusion: (Hpung dim) hku jahtum ka ai kaw gaw ga baw a lam hpe hkum tsup ai daram ka tawn sai ngu hpung dim dat nna shangut yang htap htuk ai.

D. Elements to Avoid in Essay ( Kaji Laika ka ai hta koi ra ai lam ni): :Essay ka ai ngu ai gaw teng man ai hku ka ai re majaw numshe shang nna nhtan shai ai lam, dai n rai jaw dum nna ndang kalang hku ka ai baw hpe koi ra ai. Ndai ni gaw:(1) Personal opinion (Tinang a myit machyu nna teng /n teng jaw/ n jaw ngu ai hpe n sagawn ai sha ka ai lam).(2) Emotional appeal (Myit Shamu Shamawt na matu ga saw ai hku ka ai lam).(3)Prejudicial statement (Myi man lata nna tsun shaga ai a ga).(4) Judgmental attitude (Jeyang ai Myit Jasat hte ka ai lam.(5) Pedantic pride (Myit tsaw myit dap ai hku tsun sharin shaga ai lam)

     Ning rai teng man ai lam ni hpe sharun jahten nna htai lai ai masing ni hpe koi ra ga ai. Ning ngu tim n kaja ai masing hpe dang rang nna kaja ai lachyum chye shapraw yang akyu nga ai lam mung nga ai. Ga shadawn: Personal opinion (myit machyu ) ai ngu ai gaw shut ai lam malawng nga ai ngu nna dang rang ai hku lu sang lang dan yang Illustration (htai shaleng lam), dai n rai Example (kasi kamang) mai byin nga ai. Ndai gaw ga baw langai hte langai seng nna ka lu ai lam ni rai nga ai.